Cuốn thư câu đối

Thờ cúng tổ tiên là một trong những truyền thống văn hóa tâm linh lâu đời và tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Nhìn vào cách chăm chút, bài trí của ban thờ gia tiên, ta có thể cảm nhận được phần nào đó truyền thống, nề nếp của một gia đình. Với một không gian thờ cúng đầy đủ từ bộ ngũ sự, lọ hoa,… đến cuốn thư câu đối, người nhìn có thể thấy được đây là một gia đình có truyền thống, nề nếp từ lâu đời và còn thể hiện cái tâm, lòng thành kính của gia đình đó dâng lên tổ tiên, những người đã khuất. Bởi vì sự xuất hiện của một bộ Cuốn thư Câu đối không chỉ làm tăng thêm nét đẹp thêm không gian thờ cúng, mà còn thể hiện gia phong, cốt cách, đạo lý tốt đẹp của dòng họ và gia đình. Hãy cùng Đồ gỗ Quốc Trung tìm hiểu cụ thể qua bài viết dưới đây.

 

  • Cuốn thư câu đối là gì?

Như thường thấy, Cuốn thư là một tấm bảng nằm ngang, treo cao trên ban thờ dưới dạng một bức thư họa, hay một bức tranh được viết bằng chữ (thường là chữ Hán). Cuốn thư là một dạng của bình phong, nghĩa là nó có ý nghĩa che chắn cho một cái gì đó. 

Về cơ bản, một bức cuốn thư có bố cục ở giữa là chữ được giả như viết trên một cuốn thư thật. Ở hai bên cuốn thư một là bút, một là kiếm, tượng trưng cho tri thức và sức mạnh. Cuốn thư cũng thường được chạm khắc thêm nhiều họa tiết rồng phượng toát lên vẻ đẹp vừa truyền thống vừa sang trọng.

Câu đối thuộc thể loại văn biền ngẫu, gồm hai vế đối nhau, nhằm biểu thị một ý chí, quan điểm, tình cảm của tác giả trước một hiện tượng, một sự việc nào đó trong đời sống xã hội. Trong đó, từ đối (對) ở đây có nghĩa là ngang nhau, hợp nhau thành một đôi. 

Câu đối vốn có nguồn gốc từ Trung Quốc mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp. Câu đối được người Trung Quốc gọi là “đối liên”, dùng để chỉ một dạng sơ khởi của nó là đào phù tức bùa gỗ đào. Câu đối còn được người xưa gọi là Doanh thiếp, Doanh liên. Đây cũng là một trong những thể loại của Văn học Trung Hoa, Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam.

Ngày nay, khi nền kinh tế phát triển, đời sống vật chất được cải thiện đi kèm với đời sống văn hóa tâm linh cũng đi lên, thì ngày càng nhiều gia đình có nhu cầu sử dụng cuốn thư câu đối. Bởi nó không chỉ mang ý nghĩa che chắn, bảo vệ, mà còn làm tăng sự trang trọng của không gian thờ cúng nói chung lên rất nhiều, đặc biệt là trong nhà thờ họ. Sử dụng một bộ cuốn thư câu đối trong nhà cũng sẽ mang lại không gian thờ cúng sự sang trọng, nổi bật nhất.

  • Nguồn gốc của cuốn thư câu đối

Không biết cuốn thư câu đối xuất hiện cụ thể từ bao giờ, chỉ biết rằng chúng đã có mặt từ rất lâu đời, kể từ thời kì phong kiến.

Ngày xưa, cha ông ta đã sử dụng cuốn thư để ghi chép lại sử sách trên các vật liệu như tre hay giấy. Chúng chỉ được treo ở gian thờ của những nhà địa chủ phong kiến, nhà quan, đình, chùa lớn. Mỗi khi một gia đình nào có việc trọng đại như: vinh quy bái tổ, chúc thọ, mừng tân gia…  mọi người  đến tặng nhau đôi câu đối, nếu sang hơn nữa thì tặng cả bức hoành phi, cuốn thư, rất đa dạng. Nếu đẹp hơn có thể sơn son thếp vàng, thếp bạc, không thì lấy giấy hồng điều xin chữ của thầy đồ, nhà nho kính cẩn treo trên bàn thờ để tỏ lòng thành với ông bà, tổ tiên. 

Bức cuốn thư thường được treo trên xà ngang, gian giữa, ở phía trên câu đối, ngăn cách không gian bên ngoài với khu vực thờ cúng. Thường thì Cuốn thư Câu Đối đi cùng với một diềm trang trí kết nối giữa hai cây cột ở gian giữa ngôi nhà cổ, phần này được gọi là Cửa Võng. Cửa Võng được đục trạm khéo léo với các hoa văn họa tiết khác nhau từ hoa lá, cây cỏ, linh vật rồng phượng…

Việc treo cuốn thư câu đối trong thờ cúng gia tiên, dòng họ là nét đẹp truyền thống lâu đời của cha ông ta. Nhìn vào bàn thờ gia tiên, có thể thấy được gia phong của một gia đình người Việt, là chuẩn mực về một lối sống truyền thống. Nội dung trên bức cuốn thư có thể là một dòng chữ Nôm, chữ Hán ngắn nhưng súc tích và cô đọng ý nghĩa rất sâu xa. Những nét chạm trổ trên một bức cuốn thư thể hiện tay nghề của nghệ nhân, dòng chữ được viết lên thể hiện trình độ hiểu biết sâu rộng, uyên bác của gia chủ.

Ngày nay, xã hội phát triển hơn câu đối, cuốn thư còn xuất hiện trong nhà thờ gia tiên của một số gia đình, miếu, đình, chùa thể hiện gia phong nét truyền thống của dân tộc ta. Ngoài việc sử dụng chữ Hán – chữ Nôm, nhiều bức cuốn thư câu đối được viết bằng chữ Quốc ngữ cách điệu đường nét giống như chữ tượng hình. Tuy nhiên, người biết đọc, biết viết cuốn thư câu đối Hán – Nôm không còn nhiều. Đây có lẽ là hệ lụy từ việc cách tân và chiến tranh liên miên của dân tộc ta. Phần lớn trong số họ là những người biết viết chữ Hán, chữ Nôm từ thế kỷ trước, còn lại là một số ít người trẻ tuổi yêu chữ, kế thừa nét truyền thống mà trở thành nhà Nho.

  • Ý nghĩa của bộ cuốn thư câu đối

Từ xa xưa, xuất phát từ nhu cầu cần làm một tấm vách ngăn, cuốn thư có vai trò như tấm bình phong dùng để ngăn các phòng với nhau trong cùng một ngôi nhà.

Hiện tại, cuốn thư mang ý nghĩa văn hóa  tâm linh là chính. Cụ thể như khi gia chủ muốn ngăn chặn các luồng khí xấu xâm nhập vào khu lăng mộ, nhà thờ, nhà ở, đình chùa … Gia chủ sẽ cần làm một chiếc cuốn thư đặt trước khu vực đó để ngăn lại. Như vậy, cuốn thư bình phong có tác dụng ngăn chặn tà khí.

Bên cạnh đó, cuốn thư câu đối còn được chạm trổ kèm theo cả hình bút và thanh kiếm nằm hai bên, biểu tượng cho văn võ song toàn, thể hiện được nguồn sức mạnh lớn. Do đó nó cũng mang giá trị phong thủy rất cao, không sợ tà khí.

Cuốn thư còn có ý nghĩa về mặt thẩm mỹ, những hoa văn cổ kính, tinh xảo trên thân cuốn thư được bàn tay tài hoa của người thợ chạm khắc một cách bắt mắt, tinh tế, qua đó cũng thể hiện được trình độ tay nghề của người nghệ nhân.

Về câu đối, thì thường được treo ở hai cột phía trước bàn thờ hoặc trên tường treo mỗi bên một câu đối. Cũng như cuốn thư, ngoài dùng để trang trí, câu đối còn ghi lại những lời dạy về giá trị đạo đức truyền thống của tổ tiên, ca ngợi công đức của dòng họ gia tộc hoặc cầu mong thái bình, thịnh vượng.

Như một xu hướng chung, ngày nay, phong trào xây dựng nhà thờ họ, sửa sang lại bàn thờ gia tiên đã được chú trọng hơn bao giờ hết. Bàn thờ nhà tổ, bàn thờ gia tiên, là thế giới thu nhỏ của các vị tiền nhân thủy tổ, trong một gia đình, một dòng họ. Nơi hội tụ hồn thiêng dòng tộc, gia tộc, nơi con cháu luôn hướng về, cảm nhận được sự ấm áp gần gũi của cha ông, đang dõi theo mọi việc làm của con cháu, để ngăn ngừa điều dữ, phù hộ độ trì mọi việc được hanh thông, an thái.

Thế cho nên việc trang hoàng bộ Cuốn Thư Câu Đối ở nhà thờ họ, bàn thờ gia tiên không những làm đẹp thêm không gian thờ cúng, mà còn thể hiện gia phong, cốt cách, truyền thống tốt đẹp của dòng họ và gia đình.

  • Một số mẫu chữ trên cuốn thư câu đối hay và ý nghĩa 

Cuốn thư câu đối được viết bằng chữ Hán, bao gồm một biển ngang treo giữa bàn thờ và hai khung đối xứng hai bên. Trong mỗi khung đối xứng sẽ ghi 2 câu đối tương ứng về mặt nội dung, vế đối hay ngữ nghĩa. 

Mỗi bức cuốn thư ngang chính giữa sẽ được chạm trổ rồng, phượng, lân, rùa (tứ linh) vô cùng tinh xảo. Kèm theo đó là dòng chữ Hán có nét viết mạnh mẽ, dứt khoát. 

Các dòng chữ hán nôm trên cuốn thư đều là những lời răn dạy của cha ông tới con cháu và đều thể hiện đức tính tốt đẹp của người Việt như:

  • “Đức – Lưu – Quang” : Có ý nghĩa là mỗi người dù trong hoàn cảnh và công việc nào cũng nên giữ được đạo đức tốt đẹp sẽ sáng mãi theo thời gian.
  • “Phúc – Tổ – Đường”: Có nghĩa là mỗi người nên đặt cao tấm lòng hiếu thảo, phụng sự tổ tiên, hiếu kính ông bà, cha mẹ.
  • “Mộc – Bản – Thủy – Nguyên”: Thể hiện ý nghĩa về cây có gốc nước có nguồn, nhắc nhở con cháu đạo lý “uống nước nhớ nguồn”
  • “Quang – Tiền – Thùy – Hậu”: Mang ý nghĩa gương sáng đời trước để phúc đời sau, thể hiện mối liên hệ giữa tổ tiên và con cháu nên dân gian có câu “lấy vợ xem tông, lấy chồng xem giống”
  • “Tổ củng – Tôn bồn”: Có ý nghĩa là tổ tiên gây dựng con cháu đắp bồi dặn dạy con cháu phải noi gương tốt từ người đi trước để tiếp tục phát triển.

Cũng như cuốn thư, câu đối cũng là những lời răn dạy ông bà tổ tiên truyền tới con cháu như sau:

  • “Tổ tông công đức thiên niên thịnh – Tử hiếu tôn hiền vạn đại vinh.” 
  • “Phúc sinh phú quý gia đình thịnh – Lộc tiến vinh hoa tử tôn hưng.”
  •  “Đức thừa tiên tổ thiên niên thịnh – Phúc ấm nhi tôn bách thế vinh.”
  •  “Tiên tổ thiên niên phù hậu duệ – Từ tôn hậu thế vọng tiền nhân.”

Trong đó, các dòng chữ trên đều nhằm truyền thông điệp người đi sau sẽ hưởng mẫu phúc, cái đức của người đi trước, vì vậy công đức tổ tiên sẽ làm cho cho con cháu sau này được vinh hoa phú quý hưng thịnh, phát triển tới ngàn năm. 

  • Cách treo cuốn thư câu đối trong không gian thờ tự

Cuốn thư câu đối thường được trang trí trong phòng thờ của mỗi gia đình, nhà thờ của dòng họ, nhà từ đường và ở các đình, chùa. Cách lắp đặt cuốn thư câu đối đúng phong thủy ở từng không gian như sau:

– Đối với nhà thờ họ, nhà thờ tổ, nhà cổ ba gian hai trái: đôi câu đối thường được ốp vào hai bên cột, thêm vào đó là cửa võng kết nối mặt trước giữa hai cột, bức cuốn thư được treo sát tường ở giữa bên trong, cách mặt bàn thờ khoảng từ 80cm – 1m.

– Đối với nhà ở theo lối hiện đại ngày nay (nhà ống, biệt thự, nhà trần), thì bức cuốn thư được treo ở chính giữa ban thờ, cách mặt ban thờ từ 80cm – 1m và nghiêng xuống khoảng 20-30 độ để có thể nhìn thấy rõ và đẹp nhất. Đôi câu đối được treo ở hai bên và hơi thấp xuống so với bức cuốn thư.

Lưu ý, vị trí của cuốn thư thường treo ngay ngắn nơi chính giữa hoặc những vị trí trang trọng khác của ngôi nhà, trên bàn thờ chính, hướng ra ngoài, cố định và ít di chuyển, tạo cảm giác trang nghiêm, bền vững.

  • Kích thước cuốn thư câu đối chuẩn phong thủy

Kích thước cuốn thư và câu đối phụ thuộc vào kích thước của bàn thờ (thường sẽ nhỏ hơn). Vì vậy khi muốn đặt mua cuốn thư trước hết quý khách cần phải đo lại chiều dài bàn thờ. Cơ sở  đồ gỗ Quốc Trung xin tư vấn kích thước cuốn thư – câu đối phù hợp cho gia chủ như sau:

  • Bàn thờ dài 1.55m: Treo cuốn thư – câu đối dài 1.35m đến 1.55m
  • Bàn thờ dài 1.75m: Treo cuốn thư – câu đối dài 1.55m đến 1.75m
  •  Bàn thờ dài 1.97m: Treo cuốn thư – câu đối dài 1.75m đến 1.97m
  •  Bàn thờ dài 2.17m: Treo cuốn thư – câu đối dài trên 1.97m
  • Chất liệu thường dùng của mẫu cuốn thư câu đối

Cuốn thư câu đối thường có 3 chất liệu chủ đạo: đá, đồng, gỗ. Tuy chất liệu có khác nhau song mỗi cuốn thư đều mang sự tinh xảo, tỉ mỉ, làm đẹp được không gian.

  • Cuốn thư câu đối bằng đồng

Chất liệu đồng là một trong chất liệu tốt để làm cuốn thư câu đối. Có khá nhiều lại màu sắc đồng khác nhau như: đồng đỏ, đồng vàng, đồng ánh bạc,… Song đều có điểm chung là luôn ánh lên màu sắc sang trọng cho căn nhà. Chất liệu đồng còn có ưu điểm đường nét vô cùng sắc sảo. Ngoài ra, đồng còn không bị tác động bởi mối mọt, tạo nên sự bền bỉ theo thời gian.

  • Cuốn thư câu đối bằng đá

Chất liệu đá cũng được sử dụng khá nhiều. Cuốn thư đá có vị trí đặt thường trước các lăng mộ, đình chùa,… vì tính chất không bị ảnh hưởng bởi bất kỳ loại thời tiết nào. Cuốn thư bằng đá có nhược điểm là rất nặng, khó khăn trong khâu di chuyển.

  • Cuốn thư câu đối bằng gỗ

Cuối cùng, gỗ là chất liệu thường thấy khi chạm trổ cuốn thư câu đối. Có nhiều loại gỗ được sử dụng như gỗ mít, gỗ dổi, gỗ gụ,… Gỗ sẽ được xử lý chống mọt, chống ẩm, và có độ bền khá cao. Màu sắc của gỗ thích hợp làm cuốn thư bởi màu nghiêng về tông trầm, tạo được khí thế uy nghiêm, trang trọng. Ngoài ra, chất liệu gỗ còn rất dễ tạo hình, vận chuyển, lau dọn. 

Cụ thể, với một số loại Cuốn thư câu đối bằng gỗ tốt thường dùng như sau:

  • Cuốn thư câu đối gỗ mít: Chất liệu gỗ mít dùng nhiều trong chạm khắc bởi sản phẩm có tính dễ đục đẽo. Gỗ mít tính dẻo mềm và dễ tìm kiếm trên thị trường, giá thành vừa phải. Khi định kích thước mẫu cuốn thư người ta sẽ tiến hành xẻ gỗ mít. Sau đó, người thợ sẽ đục đẽo theo mẫu mã của cuốn thư, câu đối được định sẵn. Quá trình làm ra bộ cuốn thư từ gỗ mít nhanh và đơn giản. Thế nên, chất liệu này được ứng dụng rộng rãi trong việc làm cuốn thư cho thờ cúng bái.
  • Cuốn thư câu gối gỗ dổi: Gỗ dổi là chất liệu được xếp sau gỗ mít về độ phổ biến khi dùng để làm đồ thờ cúng. Tuy nhiên, loại gỗ này có màu vàng trắng, nếu để lâu sẽ ngả sang màu đất. Chất liệu gỗ này sử dụng trong thời gian dài không lo bị mối mọt nên gỗ dổi thích hợp để làm cuốn thư và câu đối treo trên bàn thờ. Với đặc điểm và tính chất như vậy giúp cho gỗ dổi được lựa chọn. Các sản phẩm câu đối được làm từ gỗ dổi đẹp mắt và tinh tế, đa dạng mẫu mã.
  • Cuốn thư câu đối gỗ gụ: Cuốn thư câu đối được làm từ gỗ gụ là loại gỗ quý có vân mịn và đẹp như hoa. Phần mặt gỗ có màu vàng nhạt nếu để lâu màu gỗ ngả sang nâu thẫm. Nên nhiều người yêu thích và lựa chọn chất liệu gỗ này. Tuy nhiên giá thành khá đắt đỏ nên nếu yêu thích và muốn sở hữu bộ cuốn thư từ loại gỗ này bạn cần đáp ứng yêu cầu kinh tế. Không phải gia đình nào cũng có điều kiện để mua câu đối, cuốn thư từ gỗ gụ.
  • Cuốn thư câu đối gỗ hương: Chất liệu gỗ hương có mùi thơm nhẹ nhàng và đường vân gỗ đẹp, mịn. Màu sắc của gỗ hương là màu vàng hoặc màu đỏ sẫm rất đẹp mắt. Loại gỗ này thích hợp dùng để làm hoành phi câu đối. Nên đây cũng là một trong số các chất liệu gỗ thông dụng được làm câu đối, cuốn thư. Tuy nhiên, gỗ gụ cũng như gỗ hương giá thành khi làm câu đối sẽ cao. Nên để lựa chọn loại cuốn thư phù hợp với gia đình và điều kiện kinh tế bạn phải chọn chất liệu phù hợp.
  • Cuốn thư câu đối gỗ gì tốt, giá bao nhiêu?

Đồ thờ cúng hiện nay được người tiêu dùng ưa chuộng đều làm bằng gỗ. Các sản phẩm bằng gỗ đa dạng với nhiều màu sắc và kiểu dáng. Những loại gỗ phổ biến dùng làm cuốn thư thường là gỗ mít, gỗ gụ, gỗ hương và gỗ dổi. Chất liệu gỗ thân thiện với con người và theo phong thuỷ gỗ thuộc tính Mộc. Vì thế, hợp để làm đồ dùng trong thờ cúng với các chạm khắc tinh tế.

Tùy thuộc vào từng loại gỗ khác nhau, kích thước, hoạ tiết chạm khắc trên sản phẩm, nước sơn (thếp vàng hay thếp bạc, thếp vàng loại gì) mà người bán định ra giá bán cuốn thư câu đối. Ví dụ như giá thành của gỗ gụ, gỗ hương khá đắt đỏ nên khi sử dụng làm câu đối giá thành cao hơn so với giá cuốn thư câu đối làm từ gỗ mít và gỗ dổi. 

  1. Các mẫu cuốn thư câu đối đẹp 

Mỗi dịp như tân gia, khai trương công ty, tiệc mừng thọ,… thì việc tặng cuốn thư câu đối rất được ưa chuộng. Cuốn thư vừa tạo được sự trang nghiêm, tăng thẩm mĩ cho căn nhà bởi các chi tiết đều được chạm trổ tỉ mỉ. Mỗi chữ khắc trên cuốn thư sẽ thể hiện ý nghĩa khác nhau nhưng chung quy đều mang đến điều tốt đẹp.

Dưới đây là một số mẫu cuốn thư câu đối đẹp quý khách có thể tham khảo:

11. Cơ sở cung cấp cuốn thư câu đối bằng gỗ cao cấp, chất lượng

Các sản phẩm cuốn thư câu đối tại Đồ gỗ Quốc Trung luôn đảm bảo mọi tiêu chí về tính thẩm mỹ, kỹ thuật và chất lượng. Sản phẩm được chế tác thủ công mỹ nghệ bởi bàn tay người nghệ nhân giàu kinh nghiệm.  

Với chế độ bảo hành lâu dài, lên đến 20 năm, chúng tôi cam kết sẽ khiến khách hàng hài lòng. Ngoài ra, những mẫu có sẵn thì chúng tôi nhận làm theo yêu cầu của gia chủ, giá hấp dẫn. Tin chắc có thể làm hài lòng ngay cả những khách hàng khó tính nhất.

THÔNG TIN CHI TIẾT VỀ XƯỞNG SẢN XUẤT ĐỒ GỖ QUỐC TRUNG:

Hiện tại chúng tôi đang hoạt động trên website: https://dogoquoctrung.com/

Một số kênh thương mại điện tử khác khách hàng có thể tự tìm hiểu thêm về mẫu mã cũng như về thông số cơ bản, loại gỗ, trước khi gọi điện để được tư vấn. Hotline: 098.456.36.37

➡️ FaceBook: https://www.facebook.com/dogoquoctrung

➡️KÊNH YOUTUBE: https://bitly.com.vn/OSi3h

Địa chỉ: Làng Nghề Mộc Lỗ Khê, Xã Liên Hà, Huyện Đông Anh, Tp Hà Nội