Án gian thờ

Trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên được lưu truyền từ xa xưa cho tới hiện tại của người Việt, không gian thờ cúng luôn là một nơi vô cùng linh thiêng và trang trọng, là nơi để thể hiện lòng hiếu kính của con cháu đối với ông bà tổ tiên. Tại không gian thờ, bàn thờ gia tiên là một trong những vật thờ cúng không thể thiếu của mỗi gia đình. Bàn thờ được phân biệt thành các loại sau: án gia thờ, sập thờ, tủ thờ, ô xa thờ và bàn thờ chấp tải. Bài viết đồ gỗ Quốc Trung sẽ cung cấp tới quý khách hàng những thông tin về án gian thờ mà bạn không thể bỏ qua. 

Án gian thờ là gì?

Bạn có biết, án gian thờ còn được gọi là hương án thờ. Đây là một dạng của bàn thờ gia tiên và thường được dùng trong các không gian thờ tự như thờ cúng tại gia, nhà thờ, đình chùa, từ đường,… Án gian bàn thờ thường được thiết kế chân quỳ, chân đứng với khá đa dạng về các mẫu mã.

Chiều cao của án gian thường cao hơn một chút so với những loại bàn thờ khác như tủ thờ, sập thờ,… Chiều cao thông thường của án gian là 1m27 để tạo sự hài hòa khi đặt trong các không gian thờ cúng. Các mẫu bàn thờ án gian sẽ được sơn son thếp vàng, thếp bạc thay vì chỉ phủ sơn vecni như các sản phẩm thờ bằng gỗ thông thường. Án gian sau khi được sơn son thếp vàng không chỉ uy nghiêm mà còn trang trọng, trở thành nét đẹp trong văn hóa thờ cúng tâm linh.

Mỗi bộ án gian thờ đều có ý nghĩa riêng vì vậy án gian thường được các xưởng chế tác và đóng mới theo yêu cầu của gia chủ. Trên thị trường có rất ít các mẫu án gian được đóng sẵn như bàn thờ chung cư hoặc bàn thờ cỡ nhỏ.

Án gian thờ Đồng Kỵ

Làng gỗ Đồng Kỵ nằm ở Bắc Ninh từng là một trong những làng nghề sầm uất, nhộn nhịp bậc nhất cả nước. Đây là làng nghề nổi tiếng với nhiều vật phẩm được chế tác từ gỗ, trong đó có án gian thờ đồng kỵ được khá nhiều khách hàng ưa chuộng. Các mẫu án gian thờ tại đây thường có xu hướng cổ truyền, phù hợp với những không gian thờ tự truyền thống.

Nguyên liệu gỗ để sản xuất án gian thờ Đồng Kỵ chủ yếu là các loại gỗ quý được khai thác từ rừng tự nhiên như gỗ hương, trắc, gụ,gõ đỏ, cẩm lai và mun. Nhiều hộ gia đình tại đồng kỵ trước đây chủ yếu là sản xuất thủ công án gian thờ. Đến nay, nhiều cơ sở sản xuất đã bắt đầu đầu tư công nghệ hiện đại hơn không chỉ nâng cao hiệu quả lao động mà còn công nghiệp hóa các sản phẩm hơn. Thay vì sử dụng tay nghề của các nghệ nhân, hiện tại nơi đây đã sử dụng máy móc vào một số khâu, như khâu đục hay bán công nghiệp kết hợp với công nghệ để làm ra các sản phẩm tủ thờ.

Chất liệu làm án gian thờ thông dụng

Án gian thờ hiện đại thường được chế tác từ chất liệu chính là gỗ – tạo sự linh thiêng và trang trọng cho nơi thờ tự. Các loại gỗ thường được lựa chọn để làm án gian thờ và các loại bàn thờ khác bao gồm: gỗ vàng tâm, gỗ dổi, gỗ lim, gỗ gụ, gỗ hương, gỗ lim, gỗ mít,… Trong đó gỗ mít và gỗ vàng tâm là hai loại gỗ tương đối phổ biến trên thị trường hiện nay. 

  • Gỗ hương: trên thị trường, có hai loại gỗ hương là gỗ hương đá và gỗ hương đỏ (hay còn gọi là gỗ hương ta – giáng hương hay đinh hương). Đây là loại gỗ rất quý hiếm, cho hương thơm tự nhiên dịu nhẹ khi được sử dụng để chế tác bàn thờ, sập thờ. Màu sắc gỗ hương rất đẹp, vân gỗ và thớ gỗ mịn. Án gian gỗ hương là một trong những sản phẩm đắt nhất trên thị trường hiện nay.
  • Gỗ gụ: Mẫu án gian thờ gỗ gụ được nhiều khách hàng ưa chuộng bởi vân gỗ tròn đẹp, hoa văn chạm khắc tinh xảo. Gỗ gụ là một trong những loại gỗ quý nhưng giá thành vừa phải, không quá đắt, phù hợp với nhiều khách hàng.
  • Gỗ mít: gỗ mít phổ biến nhất trong các loại nguyên liệu được lựa chọn để làm đồ gỗ nội thất mỹ nghệ như bàn thờ gia tiên, sập thờ,… Gỗ mít dễ tìm, rắn chắc và có đường vân gỗ khá đẹp. Ngoài ra án gian thờ gỗ mít còn mang ý nghĩa tâm linh, là biểu tượng của sự sinh sôi, con đàn cháu đống giống như hình ảnh những quả mít con mọc đầy bên thân cây mẹ.

Nhìn chung, các loại gỗ được lựa chọn làm án gian thờ có các ưu – nhược điểm riêng. Nhưng điểm chung là chúng đều khá chắc chắn, ít cong vênh và mối mọt do ảnh hưởng của thời tiết Việt Nam gió mùa và nồm ẩm.

Ý nghĩa họa tiết chạm khắc thướng thấy trên án gian thờ

Bàn thờ gia tiên nói chung và án gian nói riêng là khu vực quan trọng trong phong thủy và là điểm nhấn thẩm mỹ của gia chỉ. Thẩm mỹ ở các họa tiết chạm khắc trên án gian thờ phần nào thể hiện đẳng cấp và sự tỉ mỉ của gia chủ.

Các mẫu án gian thờ thường được chạm khắc với nhiều họa tiết cầu kỳ và tỉ mỉ, đòi hỏi người nghệ nhân cần hết sức chú tâm khi chế tác và thổi hồn vào những họa tiết đó. Các mẫu hoa văn thường tập trung ở để tạo viền và được khắc ở xung quanh đế thờ. Linh vật thường được lựa chọn để chạm khắc án gian chính là rồng – một trong những linh vật thiêng liêng trong văn hóa thờ cúng. Một số mẫu án gian thường được nhiều khách hàng chọn bao gồm: án gian chữ phúc, án gian tứ linh hóa, án gian mai điểu,… Tuy nhiên không phải ai cũng hiểu hết ý nghĩa của những họa tiết chạm khắc trên sản phẩm này. dưới đây là một số biểu tượng thường được chạm khắc trên án gian thờ và ý nghĩa của chúng.

  • Hình chạm  khắc Ngũ Phúc: Theo những nghiên cứu thì đây là một từ nguyên trong kinh thư cổ. Ngũ Phúc gồm năm điều phúc lành tới con người:  Du hảo đức (tốt đức), Khảo chung mệnh (vui vẻ), Khang Ninh (an lành), Thọ (sống thọ), Phú (giàu sang). Những chữ này không chỉ được chạm khắc trên các mẫu án gian thờ cổ truyền mà còn được sử dụng ở các vật phẩm thờ cúng khác như bình hoa, lư hương… với hy vọng sẽ mang lại mọi điều tốt đẹp, an yên, sức khỏe và hạnh phúc tới cho gia chủ. 
  • Hình hoa sen: các nghệ nhân khi chạm khắc trang trí đã lấy cảm hứng từ phong cảnh đồng quê yên bình với những cảnh sắc quen thuộc như sen, hạc, đồng lúa… Hình ảnh hoa sen chứa đầy hài hòa và tinh tế, hoa sen là biểu tượng cho vẻ đẹp trong sáng, đặc biệt phù hợp với  những gia chủ yêu thích sự nhẹ nhàng và thanh tịnh.
  • Hình ảnh mai điểu: hoa mai không còn là biểu tượng xa lạ trong trang trí các đồ gỗ mỹ nghệ thờ cúng. Hình ảnh cây mai cổ thụ dù đã trăm năm tuổi nhưng vẫn mang sức sống bền bỉ xanh tốt cùng đàn chim (điểu) bay về mang cảm giác một mùa xuân rực rỡ. Mùa xuân chính là dấu hiệu của sự sinh sôi nảy nở, tràn đầy sức sống, hy vọng cho gia chủ luôn khỏe mạnh và bình an.
  • Hình chạm khắc chân rùa: trong tứ linh, rùa là hình ảnh vô cùng quan trọng. Rùa vốn là loài vật sống thanh đạm với sức sống bền bỉ, có thể sống tới trăm tuổi, ăn rất ít, là biểu tượng cho sự thanh cao và thoát tục. Việc chạm khắc chân rùa trên án gian thờ thể hiện mong muốn có sự trường thọ và cao quý thoát tục của gia chủ.
  • Hình ảnh rùa – hạc: trong văn hóa tín ngưỡng tâm linh của người Việt, rùa và hạc đều là những con vật thanh cao và nhiều ý nghĩa. Hình ảnh chim hạc đậu trên lưng rùa giống như sự cân bằng âm dương và trời đất. Nếu như rùa là tượng trưng của con vật sống dưới nước, thì hạc lại tượng trưng cho con vật sống trên cạn và biết bay. Khi trời làm mưa lũ, hạc sẽ không thể sống dưới nước, vì vậy rùa đã giúp hạc vượt vùng nước ngập úng, cho hạc đậu trên lưng và đưa đến đến nơi khô ráo. Ngược lại, khi trời xuất hiện hạn hán, hạc sẽ đưa rùa đến vùng có nước để sinh sống.  Hình ảnh hạc – rùa xuất hiện không chỉ trên án gian thờ mà nhiều gia đình còn thờ những bức tượng hạc cưỡi rùa để thể hiện ý nghĩa thủy chung, tương trợ như mối quan hệ của hạc và rùa.
  • Hình ảnh chạm khắc tứ linh: Tứ linh là bốn loài linh vật nổi bật nhất trong văn hóa của nhiều nước Đông Nam Á bắt nguồn từ tứ linh Thanh Long – Bạch Hổ – Chu Tước và Huyền Vũ của Trung Quốc. Trong văn hóa tín ngưỡng Việt Nam, tứ linh được đổi thành Long (rồng) – Lân (kỳ lân) – Quy (rùa) và Phụng (phượng hoàng). Chạm khắc tứ linh thường là những đường nét khỏe khoắn nhưng không mất đi sự tinh tế, tạo sự uy nghiêm cho không gian thờ cúng,
  • Từ quý: ngoài tứ linh, hình ảnh đào – lan – trúc – cúc tượng trưng cho bốn mùa xuân – hạ – thu – đông cũng thường được sử dụng với hy vọng bốn mùa an yên và sinh sôi nảy nở.

Ngoài ra vẫn còn một số họa tiết khác, tuy nhiên quý khách hàng có thể tham khảo ý nghĩa của những họa tiết trên trước khi lựa chọn cho án gian thờ.

Kích thước án gian bàn thờ đẹp

Các đơn vị chế tác và phân phối, lắp đặt án gian thờ trên thị trường hiện nay đều có kích thước sẵn chuẩn phong thủy cho các mẫu án gian thờ. Nếu quý khách hàng muốn vẫn có thể lựa chọn các kích thước riêng cho án gian thờ đẹp nhất.

Lựa chọn theo kích thước Lỗ Ban

Nếu bạn chưa biết, ông tổ của nghề mộc và nghề xây dựng – Lỗ Ban đã chế tạo ra một sản phẩm gọi là thước Lỗ Ban. Trên thước có đánh dấu các mốc kích thước phù hợp với một số quy tắc tro0ng phong thủy. Các mốc đó sẽ tương ứng với các cung sau: lục sát, hoạt hại, sinh khí, linh, phúc, an ấm,…

Kích thước án gian thờ trong không gian thờ tự tại gia hay trong những không gian thờ tự lớn hơn như từ đường, nhà thờ họ, đình, chùa… đều cần tuân theo quy tắc trên thước Lỗ Ban. Kích thước đó cần phù hợp với các cung màu đỏ – cung tootsL sinh khí tài vượng, phúc lộc.

Quý khách hàng nên tham khảo và đo đạc không gian thờ tự trước khi lựa chọn kích thước cho án gian thờ.  Ngoài việc lựa chọn kích thước phù hợp với thuật phong thủy trên thước Lỗ Ban thì kích thước án gian cần phù hợp với thẩm mỹ trong nơi thờ tự. Nếu không gian để thờ tự lớn thì nên chọn án gian thờ có kích thước lớn và đủ rộng để tránh bàn thờ bị lọt thỏm giữa không gian gây mất cân đối. Trong trường hợp không gian thờ tự nhỏ thì cũng nên lựa chọn những mẫu án gian đẹp nhỏ hơn, tránh trường hợp không gian thờ nhỏ nhưng bàn thờ quá lớn hoặc bàn thờ quá lớn trong không gian nhỏ. 

Lựa chọn kích thước án gian theo tuổi

Ngoài việc lựa chọn kích thước án gian thờ theo thước Lỗ Ban, quý khách hàng có thể lựa chọn kích thước án gian sập thờ theo tuổi.  Trong nhiều quan niệm dân gian, người ta tin rằng việc lựa chọn kích thước án gian thờ theo tuổi của gia chủ sẽ đem lại bình an và mắn trong công việc, cuộc sống cho gia đình.

Trong tín ngưỡng thờ cúng tâm linh truyền thống của người Việt, bàn thờ gia tiên nói chung và án gian thờ nói riêng đều mang ý nghĩa vô cùng quan trọng. Đây không chỉ là nơi để thể hiện lòng biết ơn của con cháu mà còn ca ngợi công lao của tổ tiên và những người đi trước. Vì vậy việc lựa chọn kích thước án gian thờ phù hợp là vô cùng quan trọng.

Vị trí đặt án gian thờ

Trong gia đình, vị trí đặt án gian thờ là vô cùng quan trọng và cần gia chủ tham khảo kỹ trước khi lựa chọn. Mỗi nơi thờ tự sẽ có vị trí đặt án gian riêng và phù hợp với phong thủy nhất.

Đặt án gian thờ ở nhà cao tầng

Nếu bạn đang ở nhà tầng, thì án gian thờ nên được đặt ở tầng cao nhất của ngôi nhà. Trong phòng thờ, án gian bàn thờ cần đặt ở vị trí vững trãi và tôn nghiêm nhất trong nơi thờ tự, không được dựa vào tường kính hay cửa sổ.

Đặt án gian thờ ở tầng cao nhất không chỉ thoáng khí mà ở một số gia đình còn có thêm khoảng sân thượng rộng rãi để tụ tập nhiều người vào những dịp lễ, tết. Ngoài ra, phía trên bàn thờ còn là mái nhà hoặc là bầu trời, nhờ vậy không gian thờ tự sẽ không bị đè lên bởi các các không gian sinh hoạt khác và cũng sẽ không ảnh hưởng tới sinh hoạt hàng ngày của gia chủ. 

Ngoài ra cũng không nên đặt phòng chơi trẻ em và nhà vệ sinh ở ngay trên phòng thờ, tránh làm mất sự trang trọng và linh thiêng của nơi thờ tự.

Đặt án gian thờ ở chung cư

Nhà chung cư đang ngày càng phổ biến trong cuộc sống bận rộn hiện đại. Vì vậy, việc lựa chọn nơi đặt án gian thờ trong không gian thờ cúng cần cẩn trọng và khó khăn hơn. Nếu không có không gian thờ cúng riêng thì án gian thờ nên được đặt ở vị trí trang trọng và có rèm che cẩn thận. Nên chọn không gian thoáng trong chung cư, không nên đặt thẳng bếp và giường ngủ của gia đình. Nên có rèm với hoa văn cổ xung quanh án gian thờ, khi thắp hương sẽ kéo rèm để con cháu lễ bái. Sau đó buông rèm che khi hết hương để không gian thờ cúng luôn luôn thanh tịnh và sạch sẽ. 

Vị trí đặt bàn thờ trong chung cư nên là vị trí không gian thông thoáng, không được đặt thẳng bếp và giường ngủ trong gia đình. Xung quanh bàn thờ nên làm rèm với hoa văn cổ, khi đốt hương thờ cùng nên kéo rèm, sau đó buông rèm khi hết hương để không gian thờ cúng luôn luôn thanh tạnh. 

Hướng đặt bàn thờ gia tiên phù hợp

Dưới đây là một số nguyên tắc chung về phong thủy trong việc đặt án gian thờ tại không gian thờ cúng tại gia. 

  • Khi đặt án gian thờ, gia chủ cần xem vị trí “tọa cát hướng cát” – nhìn ra hướng tốt và phù hợp với tuổi của gia chủ 
  • Đặt bàn thờ đối diện cửa ra vào cần thỏa mãn về phương hướng và phù hợp với phong thủy.

Bên cạnh đó gia chủ cần chú ý một số điều sau khi đặt án gian bàn thờ trong nơi thờ tự:

– Không nên đặt án gian thờ nhìn ra hướng Ngũ quỷ: Đông Bắc và hướng Tây Nam.

– Không đặt án gian bàn thờ ở hướng Tây Nam nhìn ra hướng Đông Bắc.

– Tránh đặt bàn thờ ở Đông Bắc nhìn hướng Tây Nam.

Một số mẫu án gian thờ đẹp

Trên thị trường hiện nay có rất nhiều mẫu án gian đẹp và đa dạng, phù hợp với các không gian thờ tự từ cổ truyền đến hiện đại mà không lo bị lỗi thời trong tương lai. Xưởng đồ gỗ Quốc Trung xin giới thiệu tới quý khách hàng một số mẫu án gian thờ đẹp nhất để quý khách tham khảo:

Nên mua án gian thờ ở đâu?

Xưởng đồ gỗ Quốc Trung hiện là đơn vị phân phối và chế tác các sản phẩm mỹ nghệ từ gỗ như bàn thờ gia tiên nói chung và các mẫu án gian thờ đẹp nói riêng. Tất cả các sản phẩm đồ gỗ tại xưởng đều sử dụng gỗ chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng và cam kết nói không với những loại gỗ trôi nổi kém chất lượng trên thị trường.

Hiện tại chúng tôi đang hoạt động trên website: https://dogoquoctrung.com/

Một số kênh thương mại điện tử khác khách hàng có thể tự tìm hiểu thêm về mẫu mã cũng như về thông số cơ bản, loại gỗ, trước khi gọi điện để được tư vấn.

 Hotline: 098.456.36.37

➡️ FaceBook: https://www.facebook.com/dogoquoctrung

➡️KÊNH YOUTUBE: https://bitly.com.vn/OSi3h

Địa chỉ: Làng Nghề Mộc Lỗ Khê, Xã Liên Hà, Huyện Đông Anh, Tp Hà Nội”